In de PUIK van enkele weken gelden (nr. 39 van week 26) stond een stukje over 'trumpen', een oud spel dat met name kort na de oorlog gespeeld werd in Reuver. Daarbij werd met een ijzeren kogel ('kerdaats') gegooid naar een munt die op een platte steen lag. Als de munt (doorgaans een cent) van de steen afsprong, mocht de gooier hem houden. Een van de vragen die ik in het artikel probeerde te beantwoorden, was waar die 'kerdaats' vandaan kwam. Zoiets kon je immers in geen winkel kopen. Ik had gehoord dat de kerdaatsen afkomstig waren uit de wissels van de rails van de 'tuf', de kleinspoorbaan die klei vanaf de grens naar de kleifabrieken bracht.

Trumpe oppe Ruiver

Het aardige is dat iemand op mijn artikel reageerde met "je had het bijna goed waar de kerdaats vanaf kwam, maar het zit net even anders". Het was de Reuvernaar Pé Schoeren (79 jaar) die schreef: "Van de rails van de tuf is goed, maar niet van de wissels. Bij een kruising van de rails (meestal in de fabriek) lag op de kruising een ronde ijzeren plaat waar men met de hand een kiepwagentje midden opreed. Vervolgens kon men door de plaat te draaien het wagentje op de kruisende rails rijden. Onder die plaat nu zaten de kogels (kerdaatsen), vol vet. Net als nu een kogellager. Men moest ze dus binnen in de fabriek meestal gaan jatten en dat was soms rennen geblazen om weg te komen als een werknemer van de fabriek je zag." Pé werkte als 12-jarige al in een kleifabriek, dus hij kon het weten. Hij kon zich niet herinneren of hij ooit zelf getrumpt heeft, ook niet waar er getrumpt werd.

Overigens wist ik zelf ook van die draaiplaten, want ik heb menige vakantie bij Teewen gewerkt. En af en toe een wagentje over het gleis en over de draaiplaat geduwd, of erop gedraaid. De draaiplaten lagen zowel in de fabriek als op het lager. Nooit geweten dat eronder kerdaatse lagen... Misschien waren ze toen al weg, want het draaien ging af en toe heel moeizaam.

Pé maakte nog een interessante opmerking: "Verder meen ik me herinneren dat dit spel volgens de wet niet mocht, want op het muntstuk stond de koningin, en die mocht men niet plat gooien". Dat zou goed kunnen. Met de plat gegooide centen werd een beetje geheimzinnig gedaan. Die geheimzinnigheid zou overigens ook te maken kunnen hebben met het feit dat de kerdaatse gejat waren.

De vraag waar de kerdaats vandaan kwam is nu beantwoord: uit de kleifabrieken. Ik heb gehoord gehoord dat het spel op meer plaatsen in Offenbeek gespeeld werd, vooral langs de Keulseweg. Op zondag, na de mis, de spelers hadden hun goeie goed aan. Langs de Keulseweg; dat is logisch, wat daar lagen de fabrieken waar de kerdaatse onder de grond zaten.

Trumpen in Limburg

In het Limburgs woordenboek heb ik gevonden dat met 'trumpe' in het algemeen bedoeld wordt 'kleppen, het luiden van de kleine kerkklok ten teken dat de mis begint. Oppe Ruiver werd daarvoor het woord 'klimpe' gebruikt, in Offenbeek of Beesel weet ik het niet. Voor Venlo wordt bij trumpe vermeld "het spelen van een werpsel met stenen en geld als inzet". Dat komt in de buurt van het Ruiverse trumpe, maar het blijft vaag.