PUIK COLUMN

Janna Teeuwen

C'est la vie

“C’est la vie” is een van mijn meest gebruikte uitspraken. Niet alleen vanwege de schoonheid van de Franse taal, maar vooral om de simpelheid waarmee de uitspraak een beladen gesprek met nuchterheid doet afronden. Het is zoals het is… zo is het leven, shit happens.

Rust

Drie rustgevende lettergrepen, die vaak gebruikt worden bij de gedachte aan tegenspoed. Ik word zelf erg nerveus van vragen waar ik geen antwoord op kan vinden. Deze zin helpt om tot een geruststellende verklaring te komen en om vooral snel over te gaan naar een ander onderwerp. Het is of ik mij bij het uitspreken ervan meteen begeef in de grote tuin van een oud, Frans boerderijtje met alleen een uitgerekte lavendelweide daar omheen. Een felle zonsondergang aan het eind van mijn zicht en op de achtergrond een romantisch chanson. Ja, wat zou je je hersenen dán nog overuren laten draaien om iets waaraan je denkt toch niets te kunnen veranderen?

Confrontatie

De gedachte, over dat het maar ‘gewoon zo is’, heeft echter ook iets spijtigs. Alsof je iets zomaar accepteert, nalaat of opgeeft. Dit jaar worden we meer geconfronteerd met het soort zenuwslopende onderwerpen, waar ik soms zo nerveus van kan raken. De gezondheidsrisico’s door het coronavirus, de noodzakelijke demonstraties voor gelijkwaardigheid en de toegenomen aandacht voor huiselijk geweld bijvoorbeeld. Hoe betrokken men ook wil zijn, nemen deze en soortgelijke onderwerpen vaak slechts weinig minuten van onze dag in beslag en vliegen ze doorgaans over na enkele woorden of een zucht.

"Het dient als een vorm van zelfbescherming, om de akelige ‘toeval’ ver van zichzelf te plaatsen."

Verantwoordelijkheid

Bij het horen van akelig nieuws denken mensen al snel “Dat overkomt mij toch niet” en bedenken ze verschillende redenen die bij de ander voor aanleiding zouden hebben gezorgd. Deze gedachte helpt mensen om zichzelf gerust te stellen, en dat is logisch. In de psychologie noemen ze dat de ‘just world-theory’ ofwel de ‘hypothese van de rechtvaardige wereld’. Het idee dat de acties van een mens moreel eerlijke en passende gevolgen zullen hebben voor die persoon. Dat er een universele kracht is die het morele evenwicht herstelt. Kortgezegd, het geloof in dat goede acties worden beloond en slechte acties uiteindelijk bestraft. Deze denkwijze wordt vaak gebruikt om het lijden van mensen te beredeneren omdat ze het ‘verdienen’. Het dient als een vorm van zelfbescherming, om de akelige ‘toeval’ ver van zichzelf te plaatsen. Het gevaar van deze zelfbescherming is dat we daardoor onze eigen verantwoordelijkheid kunnen vergeten en niet zelden de aansprakelijkheid volledig naar iets of iemand anders schuiven.

Ik vraag me af of de Fransen deze theorie ook vertaald hebben naar de ‘c’est la vie-théorie’. Ik hoop stiekem van niet, omdat mijn romantisch beeld van die uitspraak verloren zal gaan aan het idee dat we daarmee geregeld onze eigen verantwoordelijkheid vergeten. Maar misschien zou ik die vertaling ook accepteren, omdat het gewoon is zoals het is.

Klik hier om je gratis in te schrijven voor Puik | Deel deze pagina: