PUIK UIT DE OUDE DOOS

Uit de oude doos

In deze rubriek lees je leuke weetjes, gedichten en verhalen van schrijvers of gebeurtenissen in gemeente Beesel

Deel 13

Voor en tijdens de tweede wereldoorlog werd, gedurende de periode 3 april 1938 tot en met 3 juni 1945, een dagboek bijgehouden door Mathieu Hendrikus Janssen, geboren te 18 mei 1905 en overleden op 18 maart 1980 in Reuver. Hij was bekend als “baas Janssen” of “de baas” van greswarenfabriek Teeuwen.

(Leeftijd op foto 66 jaar)

Dinsdag 9 januari 1945


Wij wonen nog in de kelder. De sneeuw ligt dik.

Door een zweer moet ik mijn been hoog houden. De algemene toestand is ellendig.

Zondag 26 november 1944 doken wij, zoals al eerder vermeld, onder omdat de Duitsers alle mannen oppakten en wegvoerden. Wij kropen die zondag in de ondergrondse ovenschoorsteenkanalen. Tot 22 december werden we genoodzaakt daarin dag en nacht, afgezien van korte pozen, te verblijven! Gedurende die tijd verzorgden onze vrouwen ons, naar omstandigheden, uitstekend. Zij konden echter niet verkroppen dat wij langer letterlijk onder de grond in de kanalen naar de schoorstenen verbleven (bewerker: kanalen met roet als in een schoorsteen!). Daarom bouwden zij met veel hulp van Lankes een schuilplaats in onze huiskelder, die op 22 december 1944 klaar kwam. Hierin zit ik nu samen met Sjeng Killaars. In één van de twee kelders bouwden ze een muur over de gehele breedte op één meter afstand van een bestaande wand. Onder op de vloer in een hoek lieten zij een kruipgat om als ingang te fungeren. Vóór deze ingang plaatsten we een grote kist en wij kunnen aldus in “ons hol” verdwijnen, zoals wij onze schuilplaats noemen. Bij het geringste onraad hebben wij aldus de mogelijkheid vliegensvlug te verdwijnen.


Inmiddels is ook ons huis door een granaat getroffen. Dak, muren, ramen en lamp in de voorkamer zijn kapot. Op zolder is een nieuwe broek totaal in flarden geschoten. In de fabriek zijn meerdere granaten ingeslagen. Er is en wordt ontzettend veel onder onze ogen weggevoerd/gestolen. Te noemen: kolen, cokes, hout, schotten, deuren enz. Elk stukje hout verstookt men.

Op zondag 26 november 1944 zijn de nonnen en paters Dominicanen en de onder hun hoede staande weeskinderen in enkele ovens komen wonen. Hierover namen `s avonds van tevoren pater Prior en Jac Laumans Sr. (herschrijver: directeur/eigenaar van een gelijknamige dakpannenfabriek te Reuver) contact met mij op. Samen bekeken we de situatie om te zien hoe wij allen het beste onder zouden kunnen brengen. Besloten werd oven 8 voor de paters te bestemmen, oven 10 voor de zusters en oven 1 voor de wezen.

Dagelijks dragen de paters in oven 8 de H. Mis op. Op zondag zelfs driemaal. Vanwege heersende ziektes, vooral schurft, besloten de paters ook dagelijks H.H. Missen te lezen in de fabriek van Laumans. De Diensten alhier houdt men nu in “de kapel”, ingericht in het kolenbed naast oven 4.

Met kerstmis droeg men 3 H.H. Missen op in onze huiskelder. Jantje fungeerde als misdienaar. In onze kelder ontvangen wij veel bezoek van paters en dhr. Kreykamp. (Herschrijver: Directeur/eigenaar tabaksfabrieken in Steijl). De laatste zorgt ervoor dat wij genoeg te roken hebben. Vanaf onze eerste dag in het kanaal bezorgde hij ons via de schuivensleuf (=Om de trek te regelen) al ½ pond pijptabak en enkele pakjes sigarettentabak. De paters komen regelmatig met verse berichten op de proppen die ze stiekem opvangen middels een kristalontvanger. Het nieuws is voor ons niet zo hoopgevend. Het schiet maar niet op. Zo rukken de Duitsers thans in België weer op. (Herschrijver: Ardennnen offensief). Hoe lang nog? In Tegelen schijnt hongersnood te heersen. Vanuit Tegelen halen bepaalde instanties hier kolen, vetten, olie, benzol, aardappels en andere vruchten. Soms is e.e.a. bestemd voor de voedselvoorziening, dan weer voor het ziekenhuis. Als iemand zich aandient met een kannetje voor benzine of olie, moet ik de fabriek in naar een verdekt opgestelde wagen/lorrie en die ogenschijnlijk beladen is met puin. Via het puin moet ik dan de dop van het vat vrijmaken, de dop eraf schroeven, een gummi slang in het vat steken en tenslotte met de mond de brandstof aanzuigen tot de vloeistof begint te lopen. Dit alles moet zeer stil gebeuren, want er liggen kapers op de kust. De kolenvoorraad in de fabriek krimpt ziende ogen. Wat dat nog geven moet, weet ik niet.

Brood krijgen wij 1 kg per week per persoon. Verder is er niets meer. Stroom is er evenmin. De meeste mensen zitten totaal in het donker. De paters trappen overdag op een oude fiets met een dynamo en laden zo een accu op. `s Avonds kunnen ze dan met kleine lampjes over wat licht beschikken. Bij mijn moeder in Tegelen is een bom op het huis gevallen. Alleen de keuken en de kelder zijn nog in takt. Vader Martens is zondag naar zijn eigen huis in de Kievit vertrokken. Als het beter weer wordt volgt zijn vrouw hem. Vanuit Venlo en Blerick horen wij totaal niets. Volgens geruchten zou Louis (Man van Marie´s zuster Lies) een been hebben moeten missen. Of daar iets van waar is, weten wij dus niet. Hier in Reuver zijn weer enkele doden gevallen. Op het lager achter de fabriek zijn drie mensen begraven. De kerktoren staat er gehavend bij. Vanmorgen vielen weer enkele granaten vlak in de buurt. Bij de overburen Steehgs sloeg een granaatscherf in de kamer.

Ook burgers plunderen veel. Vanmorgen kwam een zuster met de mededeling dat bij hun enkele schorten en lakens waren gestolen. Zij vroeg wat zij daar tegen konden doen. Ik vertelde haar, dat ze de deuren van de fabriek maar goed dicht moesten houden. Mochten er desondanks vreemden binnen komen dan moeten ze als bewoners maar actie ondernemen om ze naar buiten te werken. Ik gaf haar het advies hetzelfde te handelen als ze in het klooster zou doen.

Het varken keelden wij 6 december. Men had die nacht het hok/schuurtje open gebroken, maar nog niets meegenomen. Aan de overzijde van de Maas zitten de Engelsen al vele weken. Wij mogen niet echt klagen omdat we nog in ons eigen huis verblijven. Bovendien eten wij onze buik nog vol en beschikken over kolen en nog wat licht. Deze toestand mag echter niet te lang meer duren. Met de kinderen gaat het gelukkig goed.

Tekst- en fotobron: Wim Rovers

Klik hier om je gratis in te schrijven voor Puik | Deel deze pagina: