PUIK VERHAAL

Door het vuur voor
Sint Maarten

Sintermertes veugelke… Wie kent ‘m niet, deze gouwe ouwe uit ieders jeugdjaren? Het feest van Sint Maarten wordt al sinds jaar en dag traditiegetrouw op 11 november gevierd, zo ook in Reuver. De Sjoemtrekkers, de personeelsvereniging voor leden en oud-leden van Brandweerpost Beesel-Reuver, organiseert het feest al ruim een kwart eeuw en zorgt ervoor dat alles in goede banen wordt geleid. We spraken oud brandweerman Martin van der Avoort (63), die 37 jaar bij de brandweer is geweest en nu penningmeester is bij PV De Sjoemtrekkers. Hij is al vanaf het begin betrokken bij de organisatie van Sint Maarten.

Al zesentwintig jaar

Oorspronkelijk werd Sint-Maarten in Reuver en Offenbeek georganiseerd door de KPJ (Katholieke Plattelands Jongeren), al was de brandweer er natuurlijk altijd bij voor de veiligheid. In Beesel is de organisatie van Sint Maarten overigens in handen van de SJAB (Stichting Jeugd Actie Beesel). “Toen de KPJ werd opgeheven vanwege een tekort aan leden, vonden wij het als vereniging jammer als het Sint Maartensfeest in Reuver daardoor zou ophouden te bestaan”, aldus Martin. “Toenmalig commandant Cor Crommentuyn nam daarom samen met de vereniging het besluit om de organisatie van het feest over te nemen en dat doen we nu al zesentwintig jaar.”

Nog altijd even populair

En met succes. Het feest is nog altijd even populair en er is gelukkig nog nooit iets ernstigs gebeurd (even afkloppen). Als het weer een beetje meezit, zijn er ieder jaar zeker een paar honderd man op de been die meelopen met de optocht en naar het spel bij het vuur komen kijken. Het blijft fascinerend, zo’n grote hoop die in lichterlaaie staat, het spel van Sint Maarten en de met lampionnen verlichte stoet die door het dorp trekt. Toch heeft het feest door de jaren heen ook al heel wat veranderingen doorgemaakt.

Nieuwe regels

“Er zijn de laatste tijd steeds meer regeltjes bijgekomen en het is allemaal wat ingewikkelder en strenger geworden”, zo gaat Martin verder. “Tegenwoordig moet je allerlei vergunningen hebben, denk bijvoorbeeld aan een stookvergunning, je hebt verkeersregelaars nodig en die moeten daar bovendien een examen voor afleggen. We hebben een extra WA-verzekering voor het evenement moeten regelen, er is een toneelvereniging bijgekomen die het stuk bij het vuur opvoert, de pastoor en de misdienaars zijn erbij betrokken… dat zijn allemaal zaken die je toch ieder jaar weer moet regelen en samenbrengen.”

Sint-Maarten paard

Het wordt bovendien steeds moeilijker om een Sint-Maarten paard te vinden. “We hadden iemand, maar nadat zijn paard was overleden wilde hij de rol als Sint Maarten met een ander paard dat niet aan zo'n situatie gewend is niet, meer vervullen. Het is ook niet niks voor zo’n dier: die moet wel kunnen omgaan met het vuur en de mensenmassa. En je moet je als berijder zelf natuurlijk ook zeker genoeg voelen om dan te paard te zijn.” Er moet dan ook steeds vaker in de wijde omtrek gezocht worden naar iemand die Sint Maarten wil en kan spelen. Gelukkig is dat voor dit jaar weer gelukt.

11 november

In Reuver en Offenbeek vindt het feest altijd op 11 november plaats, ongeacht op wat voor een dag het valt. Aangezien dat natuurlijk ook de dag is waarop Carnaval wordt ingeluid, betekent het vaak een drukke dag in het dorp, ook voor enkele leden van de Reuverse harmonie, die bij beide gelegenheden aanwezig zijn. “Het is zo gegroeid”, zegt Martin schouderophalend. “Wij hebben altijd standvastig 11 november aangehouden als de dag waarop het Sint Maartensfeest gehouden dient te worden in Reuver. Omdat we als brandweerpost ook te allen tijde paraatheid moeten kunnen garanderen, vindt het feest in Beesel altijd ervoor of erna plaats. De brandweer kan immers niet op twee plekken tegelijk zijn.”

Oliebollen i.p.v. een rolletje drop

Degenen onder ons die al wat langer meegaan, herinneren zich misschien nog dat je vroeger een rolletje drop kreeg op de avond van Sint-Maarten. “Wij hebben ervoor gezorgd dat er in plaats daarvan oliebollen werden uitgedeeld. Ieder jaar bakt Jolanda (van der Salm, red.) met haar Hollandse gebakkraam een paar honderd oliebollen voor ons, als een soort aftrap voor haar voor het kerstmarktseizoen. Voorheen deed haar vader Theo dat. Die kwam destijds na afloop nog wel eens een biertje met ons drinken op de kazerne”, haalt Martin herinneringen op.

Slechts één keer afgelast

De Sint-Maartenshoop is niet altijd op dezelfde plek geweest. Martin: “Je moet telkerns weer toestemming krijgen van de grondeigenaar. Nu zitten we op zich goed op het terrein van Brickburgers B.V. Voorheen hebben we nog bij de familie Rutten gezeten. Vanwege de manege en de omliggende gebouwen zijn we toen wat verder weggegaan.” In al die tijd is het feest slechts één keer afgelast, in verband met het slechte weer en een dreigende storm.

De lame en de sjaele

Vroeger begon Sint Maarten met een dienst in de kerk, maar de laatste jaren is dit niet meer zo. Martin: “Vanaf zeven uur verzamelen de mensen zich met lampionnen bij de (voormalige) kerk van Reuver en Offenbeek en dan lopen ze in optocht naar de Sint Maartenshoop.” Op dat moment lopen twee mensen van de toneelvereniging rond de hoop als zijnde ‘de lame en de sjaele’. Ze zijn stiekem een vuurtje aan het stichten en worden ‘betrapt’ door Sint Maarten. Martin vult aan: “Dan krijg je het spel van Sint Maarten, waarbij hij zijn mantel deelt met de twee bedelaars die het koud hebben en ze ook als het ware weer op het rechte pad zet.”

Vervolgens wordt het grote vuur ontstoken door de brandweer, meestal in samenwerking met de misdienaars. “De misdienaars gooien na afloop van het spel de fakkel op het vuur en de brandweer maakt de hoop dan nog even goed aan met een brander.” Dit ging vroeger wel anders. “In het begin mochten mensen nog zelf de hoop samenstellen en ik weet niet wat voor gekkigheid er toen allemaal op de hoop gegooid werd. We hebben zelfs wel eens autobanden en gasflessen gezien! Er werd dan gewoon een jerrycan diesel over de hoop heen gegooid en dan wilde het wel branden, soms brandde het wel twee of drie dagen na.” Tegenwoordig zijn dit soort praktijken verboden vanwege lucht- en bodemverontreiniging en stelt de gemeente de hoop samen uit niets anders dan pallets. “Zo krijgen we ook geen gedoe met de vergunning, we laten het helemaal aan de gemeente over. En deze werkwijze is natuurlijk ook een stuk beter voor het milieu.”

De brandweer blijft tot een uur of elf bij de hoop, daarna laten ze hem langzaam uitdoven en praten ze nog even gezellig na op de kazerne. “Als het een doordeweekse dag is, wordt het meestal niet zo laat, maar als het feest in het weekend plaatsvindt, zitten we nog wel eens de hele nacht na te kletsen en te kaarten.”

Magisch

Martin vindt het mooi om deze traditie in leven te houden en op deze manier iets te kunnen betekenen voor de gemeenschap. En net als de andere toeschouwers, geniet hij altijd weer van de mooie vuurhoop. “Dat heeft toch iets magisch. Maar ik ben ieder jaar vooral ook heel blij als alles weer achter de rug is en er geen vervelende dingen zijn gebeurd, geen brand is ontstaan en dat ook alles goed is gegaan met het paard. We zitten er natuurlijk met onze neus bovenop, maar een ongelukje is zo gebeurd en dat wil je toch liever niet.” Net als veel andere organisaties kampt de brandweer met een teruglopend aantal vrijwilligers, waardoor het steeds moeilijker wordt om het feest te blijven organiseren. Desondanks hoopt de vereniging het nog vele jaren te kunnen blijven doen. Wil je meer weten over Brandweerpost Beesel-Reuver? Kijk dan op www.brandweerbeesel.nl of neem contact op via p.verlijsdonk@vrln.nl.

Fotobron: Martin van der Avoort, Digivaria, Brandweer Reuver

Klik hier om je gratis in te schrijven voor Puik | Deel deze pagina: